پوشيده است انجام دهد . « 1 » [ اعمالى انجام مىدهد كه ديگران به مأخذ و عوامل آن دسترسى ندارند و نمىفهمند كه ساحر چكار كرد كه مثلا يكدريا آب ظاهر شد و . . . ] قوله : و هذا : مرحوم شيخ مىفرمايد : اين تعريف به نوبت خود از تعريف دوّم اعمّ است ، چرا كه طبق تعريف دوّم علم حيل و جرّاثقال از اقسام سحر خارج شد ولى طبق اين تعريف آنها نيز در سحر داخل مىباشند . قوله : و قال فى البحار : چهارمين تعريف از مرحوم مجلسى در بحار الانوار است : ايشان ابتدا كلامى از اهل لغت آورده كه : سحر آنست كه سبب آن بسيار لطيف و ظريف [ و باريكتر از مو ] و بر عامّه مردمان پوشيده است . سپس فرموده : امّا در عرف شرع مقدّس ، سحر اختصاص دارد به امورى كه اسباب آن بر ديگران مخفى بوده و بر غير حقيقت خود وانمود مىشود و به منزله تمويه يعنى خلط چيزى به چيزى و خدعه و فريبكارى است . « 2 » قوله : و هذا : مرحوم شيخ مىفرمايد : تعريف علّامهء مجلسى از همهء تعاريف قبلى عامتر است ، بدليل اينكه ايشان پس از تعريف مذكور براى سحر اقسام هشتگانه‌اى آورده‌اند كه حتى نميمه را هم از اقسام سحر شمرده‌اند و در كلام احدى از فقهاء كه ذكر شد اين اندازه دامنهء بحث توسعه نداشت . و لذا عامتر است ، حال اين اقسام را ما خلاصه كرده و در اينجا بيان مىكنيم : مقدّمه : به نظر مىرسد در اين تقسيم‌بندى و هكذا بعض از تقسيم‌بنديهاى

--> ( 1 ) التنقيح ج 2 ص 12 . ( 2 ) بحار الانوار ج 59 ص 277 .